خواندنی ها درباره آکوستیک

دراین بخش سعی خواهیم کرد مطالب مفیدی را در ارتباط با آکوستیک وزیر مجموعه های آن در اختیار شما خوانندگان محترم قرار ذهیم

 

  1. قانون Inverse square law

    در فضای باز صدا با توجه به قانون مربع معکوس افت پیدا می کند. در یک سالن همایش جاییکه صندلیهای جلویی تنها ۶ متر (۲۰ پا) از مرکز صدا فاصله دارند و صندلی های عقبی تا ۶۰ متر (۲۰۰ پا) از این مرکز فاصله دارند با توجه به این قانون شدت صدا از صندلی های جلویی تا صندلی های عقبی باید ۲۰ دسیبل کاهش پیدا کند. این یک افت صدای نامطلوب است که با استفاده از شرایط خاص و بخصوص با انعکاس و طنین صدا از آن جلوگیری می شود.

     

The Bass Loss Problem

2.مشکل تخریب فرکانس های بم

وقتی صدا با توجه به قانون مربع معکوس افت پیدا می کند، صدا در مکان هایی که از منبع صدا دورتر هستند نه تنها آرامتر به گوش می رسند، بلکه درفرکانس های بم دچار تخریب می شود. این امر نتیجه طبیعی سیستم شنوایی انسان است که منحنی شنوایی equal loudness curves هم نشانگر آن است. سیستم شنوایی انسان برای شنیدن صداهای آرام دچار عدم تشخیص فرکانس های صدای بم می شود.

 ۳٫ آکوستیک استودیو های ضبط صدا

ویژگی های آکوستیک استودیو های ضبط صدا تفاوت های بسیاری با سالن های همایش دارد. در این استودیو ها بجای اینکه تقویت انعکاس صدا مورد نظر باشد معمولا لازم است آکوستیک بطور کامل خاموش باشد و زمان انعکاس در پایین ترین حد آن نگاه داشته شود. لازمه این امر این است که اولا محیط داخلی در حد بالایی خاصیت جذب صدا را داشته باشند و ثانیا صدابندی soundproofing اهمیت بسیار بالایی پیدا می کند. برای جلوگیری از عبور صداهایی با فرکانس پایین برای مثال صدای ترافیک و یا هواپیما و غیره، محوطه ضبط صدا معمولا با دیوار های دوجداره از بقیه قسمت های ساختمان جدا و ایزوله می شوند.

 ۴٫تله های صدای بم

جلوگیری از ورود صداهای مزاحم در استودیو های ضبط صدا از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. فرکانس های صدای بم معمولا مشکل ساز می شوند چرا که آنها از طریق فضاهای کوچک منکسر می شوند و از طریق سازه ها به فضای ضبط وارد می شوند. تله های صدای بم که از ویژگی طبیعی رزونانس حفره ها استفاده می کنند برای حل این مشکل بکار گرفته می شوند. اگر یک رنج فرکانس صدای بم خاص مشکل ساز باشد می توان یک حفره بزرگ ساخت که قابلیت جذب ارتعاش را در آن رنج خاص دارا باشد. بعضی استودیو های ضبط دارای حفره های کمد مانند فرش شده ای می باشند که دارای یکصفحه صداگیر متحرک در قسمت جلویی می باشند. موقعیت قرار گرفتن این صفحه صداگیر میزان جذب صدا را تنظیم می کند، چراکه میزان باز یا بسته بودن این حفره از عوامل تایین کننده میزان بازتاب و ارتعاش حفره است. یک حفره تنظیم شده که قابلیت انعکاس داشته باشد می تواند صدا را در فرکانس ارتعاش ارتقا بخشد، مانند یک اسپیکر منعکس کننده صدای بم bass-reflex  ، اما اگر این حفره با مواد جذب کننده پوشیده شود می تواند بصورت منتخب صداها را در فرکانس مورد نظر جذب کند.

***

اهمیت آکوستیک سالن های کنفرانس

سیستم آکوستیک سالنهای کنفرانس معمولا به اندازه کافی مورد توجه قرار نمی گیرند اما همینکه سالن شروع به کار می کند این امر به مشکلی مهم تبدیل می شود. طراحان معمولا در طراحی سالنهای کنفرانس و یا اتاق های هیئت رئیسه بیشتر به مسئله زیبایی ظاهری اهمیت می دهند و وقتی مشتری ها این طرح های زیبا را مشاهده می کنند مساله آکوستیک حتی به فکرشان هم نمی رسد. بنابراین طراحی آکوستیک این سالنها مورد توجه قرار نمی گیرد. اما زمانیکه شروع به استفاده از این سالن ها می کنند در برگزاری جلساتشان دچار مشکل می شوند و آکوستیک اهمیت خود را نشان می دهد.

در زمان طراحی یک سالن کنفرانس یا اتاق هیئت رئیسه سه موضوع ابتدایی در ارتباط با آکوستیک باید مد نظر قرار گرفته شوند.

۱٫ ایزولاسیون و جداسازی صدا برای جلوگیری از داخل شدن صداهای مزاحم و همچنین جلوگیری از خارج شدن صدای داخل سالن.

۲٫ استفاده از پوششهای خاص دیوار برای ایجاد فضای آکوستیک مناسب برای بحث و گفتگو دور میز های بزرگ اتاق های هیئت رئیسه.

۳٫ کنترل صدای سیستم های خنک کننده برای کاهش صدای زمینه و ایجاد امکان بحث و گفتگو از فاصله ی دور میز های بزرگ اتاق های هیئت رئیسه.

ایزولاسیون یا جداسازی صدا به این معنا است که فضای داخل سالن باید کاملا از فضای خارج جدا ساخته شود به گونه ای که صداهای خارجی مزاحمتی در جلسات ایجاد نکنند و همچنین از شنیده شدن مذاکرات محرمانه در خارج از سالن جلوگیری شود. این امر نیازمند این است که دیوارها با یک سیستم مناسب انتقال صدا (STC) طراحی شوند و اطمینان حاصل شود تزئینات و جلا کاری ها موجب کاهش کیفیت سیستم STC نمی شود و همینطور باید از درب هایی با پوشش آکوستیک استفاده گردد. معمولا جزئییات به ظاهر بی اهمیت باعث کاهش کیفیت ایزولاسیون صدا می شود، برای مثال دیوارهای اتاق هیئت رئیسه ای که پوشش کامل ایجاد نمی کنند، جلاکاری های داخلی بدون فرم، درب های بدون پوشش و کانال های گردش هوای معمول.

مساله بعدی که باید مورد توجه قرار بگیرد این است که میزهای مورد استفاده در این سالن ها باعث می شوند افراد با فاصله نسبتا زیادی از همدیگر بنشینند و این امر در گفتگو ها مشکل ایجاد می کند. شرایط در صورتی که انعکاس صدا در داخل سالن زیاد باشد حتی بدتر هم می شود و نه تنها برقراری ارتباط داخل سالن را با مشکل مواجه می کند بلکه بر روی کیفیت صدا در سمت دیگر یک کنفرانس تلفنی یا کنفرانس های تصویری هم تاثیر گذار است. راه حل این مشکل این است که از پوشش هایی برای دیوار ها و سقف استفاده گردد که صدا را در داخل سالن تقویت می کنند اما در عین حال انعکاس صدا را کاهش می دهند. یک مشاور آکوستیک می تواند تعادل مناسبی بین جذب، انعکاس و پراکنش و پخش صدا ایجاد نماید و محیطی را بوجود آورد که ارتباط بصورت شفاف و با راحتی صورت پذیرد.

موضوع دیگر که باید مورد توجه قرار گیرد کنترل میزان صدای سیستم های سرمایشی است. زمانیکه در گرمای تابستان از سیستم های خنک کننده استفاده می شود صدای حاصله تاثیر بسیاری در ماسکه کردن و پوشاندن بخشی از مکالمات دارد. ما حتی شاهد بوده ایم که برخی شرکتها به دلیل این صدا سیستم های سرمایشی و گرمایشی را در طول برگزاری جلسات خاموش  می کنند و مطمئنا در گرمای تابستان و سرمای زمستان این امر جلسات طولانی را غیر قابل تحمل می کند.

اما اگر طراحی درست و مناسبی صورت بگیرد صداهای خارجی و یا اتاق های مجاور مزاحمتی برای  سالن های کنفرانس یا اتاق های هیئت رئیسهبوجود نمی آورد و در عین حال کارمند ها و یا افرادی که خارج از محیط قرار دارند در جریان بحث های محرمانه ای که در این سالن ها صورت می گیرد قرار نمی گیرند و شرکت کنندگان در این بحث ها می توانند به راحتی از فاصله نسبتا دور دور میز ها مذاکره نمایند و کنفرانس های تلفنی و ویدئویی هم به راحتی برگزار می گردد. همه این مسائل ممکن می شود تنها در صورتیکه طراحان مساله آکوستیک را در اولویت کاری خود قرار دهند.

ویژگیهای آکوستیک سالن کنفرانس

ویژگیهای آکوستیک یک سالن کنفرانس با توجه به نوع رخدادهایی که در آن صورت می پذیرد متفاوت می باشد. سخنرانی ها در جریان یک کنفرانس، جلسه و یا یک نمایش تاتر باید بلند و قابل فهم و در عین حال گرم و صمیمانه باشند. موسیقی ها باید کامل و پرطنین و واضح و فراگیر باشند. لازم است صدا در تمام نقاط سالن بصورت یکسان شنیده شود و تعادل صوتی برقرار گردد و از مشکلاتی همچون ارتعاش و یا اکو صدا جلوگیری شود. رخداد هایی که از صدای بسیار بلند در آنها استفاده می شود مانند کنسرت های گروهی باید به درستی کنترل گردند، بخصوص در ردیف های پایینی.

سقف یک سالن همایش باید در مرحله اول انعکاس دهنده و پخش کننده صدا باشد (بجای اینکه جذب کننده صوت باشد) تا انرژی اولیه را در سالن منعکس کند و صدا را بلند و قابل فهم نماید. سقف باید ۳۰ تا ۵۰ درصد به فضای بالای آن باز باشد تا نیروی مازاد صوت را خارج نماید و باعث انعکاس صدا گردد. لازم است سطح سقف قابلیت پخش کنندگی صدا را داشته باشد تا فضاهای باز باعث انقطاع پخش صدا و مشکل در یکسانی صدا بوجود نیاید. قسمتهای پایینی و دیوارهای پشتی نزدیک به شنوندگان هم باید قابلیت انعکاس دهندگی و پخش کنندگی داشته باشند و صدا را جذب نکنند تا بلندی صدا و قابل فهم بودن آن تضمین شود و از اکو صدا از دیوار پشتی جلوگیری شود.

انعکاس و بلندی صدا توسط قرار دادن لایه هایی برای جذب و پخش صدا به ترتیب در قسمت داخلی سقف و دیوارهای بالایی کنترل می شوند (جذب فرکانس متوسیط و پخش فرکانس بالا). میزان جذب و پخش بستگی به بزرگی فضای سالن دارد. سالن های بزرگتر (بیشتر از ۱۰ متر مکعب به ازای هر صندلی) نیاز دارند تا حدود ۵۰ درصد دیوار قسمت بالا خاصیت پخش کنندگی داشته باشند درحالیکه سالن های کوچکتر (۷ تا ۱۰ متر مکعب به ازای هر صندلی) باید حدود ۲۵ درصد قسمت بالایی این خاصیت را داشته باشد. معمولا سالن های کوچکتر از ۷ متر مکعب به ازای هر صندلی به اندازه کافی برای پخش موسیقی پرانعکاس نیستند و تنها می توان از آنها به عنوان سالن های سخنرانی خوب استفاده نمود. در این سالن ها میزان بسیار کمی خاصیت جذب کنندگی مورد نیاز است. مشکلاتی همچون اکو شدن صدا و صدای منقطع بوسیله خاصیت پخش کنندگی diffusion  وdiffsorption جلوگیری می شود.

اندازه و شکل

اندازه یک سالن همایش چند منظوره باید بین ۷٫۸ تا ۹٫۳ به ازای هر صندلی باشد. سالن های با حداقل این اندازه برای استفاده در سخنرانی ها و پخش فیلم ها استفاده می شود و برای کنسرت ها مناسب نیستند. سالن  هایی که مشخصا برای پخش موسیقی استفاده می شوند و تنها گاه گاه فیلم در آنها نمایش داده می شود و یا برای کنفرانس ها مورد استفاده قرار می گیرند می توانند اندازه ای برابر ۳۵۰ cubic feet  به ازای هر صندلی داشته باشند. سالن های چند منظوره بیشتر بصورت مستطیلی شکل هستند با عمقی بیشتر از عرض سالن که ۴/۱ در برابر ۰/۱ است. معمولا عرض سالن نباید از ۸۵ درجه باشد. ۸۵’

سقف Roof deck

 اگر سایز سالن مطابق استاندارد های بزرگی به ازای هر صندلی که در بالا توضیح داده شد باشد یک سقف فلزی استاندارد معمولا قابل قبول است. اما اگر اندازه سالن بسیار بزرگ باشد (بیشتر از ۱۰ متر مکعب به ازای هر صندلی) به یک سقف فلزی پرفراژ شده آکوستیک با جاساز های فایبرگلاس نیاز است.

ابر ها

ابر های آکوستیک که منعکس کننده و ساطع کننده می باشند (رنگ آبی) باید در زیر سقف roof deck آویزان شوند و با راهروها و زوایای دید از اتاق کنترل (رنگ قرمز) و بلند گوها (رنگ سبز) هماهنگ شوند.

http://conferencehall.co/upload/image20.gif

ابرهای پیش صحنه – ابرهایی که دقیقا در قسمت جلوی صحنه قرار دارند باید زاویه ای بین ۱۰ تا ۱۵ درجه داشته باشند و باید از ۳ تا ۵ درجه ۳’-۵’ بالاتر از صحنه قرار داشته باشد تا فضای لازم برای قرار گرفتن سیستم های بلند گو بوجود آید.

ابرهای میانی – ابرهایی که در قسمت میانی سالن قرار دارند باید به صورت افقی قرار بگیرند تا صدا را به قسمت عقبی سالن منعکس کنند.

ابرهای عقبی – ابرهای عقبی سالن باید زاویه معکوس داشته باشند تا صدا را به انتهایی ترین صندلی ها منعکس کنند و از اکو شدن صدا از دیوار بالایی قسمت عقب سالن جلوگیری نمایند.

شکل ابرها – انواع مختلفی از ابرها وجود دارد، از یک شکل منحنی ساده گرفته (شکل موجی تک شعایی monoradial)، تا کنحنی های ساده در هر دو جهت (شکل موجی دو شعایی biradial).

دیوارهای بالایی

دیوارهای کناری و عقبی در فاصله ۸’-۰” از کف معمولا فضایی هستند که به diffsorption برای کنترل انعکاس کلی نیاز دارند. پوشش ایده آل برای این بخش از کار بد پنل های آر پی جی است (RPG’s BAD Panels).   این پنل ها قابلیت جذب بسیار خوبی در فرکانس های متوسط دارند درحالیکه فرکانس های بالا یی را که برای قابل فهم شدن و تعادل کالی صوت در سخنرانی ها لازم است حفظ و پخش می کنند. از پنل های BAD با ضخامت ۲’’ بر روی دیوار های gypsum boar و پنل های BAD با ضخامت ۴’’ بر روی دیوارهای بتنی سیمانی concrete walls استفاده شود. معمولا در حدود ۵۰ درصد از دیوار عقبی قسمت بالا (بالاتر از ۸’-۰” و پایین ابرهای سقفی انتهایی ترین قسمت) می بایست diffsorptionداشته باشد. معمولا درحدود ۳۰ درصد از دیوار های قسمت بالایی باید از diffsorption استفاده نمایند.

دیوارهای پایینی

دیوارهای قسمت پایینی و دیوارهای عقبی (پایینتر از ۸’ – ۰”) باید سخت و محکم باشند و خاصیت منعکس کنندگی و پخش کنندگی داشته باشند. این کار می تواند با استفاده ازPRG Diffusor Blox بدون درز و رنگ شده (nonslotted & painted) به صورت مقرون به صرفه ای انجام گردد و همچنین می توان از پوشش های چوبی باکیفیت تر مانند Flutter Free  یا QRDs و یا Diffractals استفاده نمود. اگرچه پوشش های چوبی باکیفیت گرانتر هستند اما آنها در مقادیر کمتری استفاده می شوند و تنها در قسمتهای بسیار حساس از آنها استفاده می شود.

سیستم پخش صدا diffusion دیوار عقبی باید بین ۳’ – ۰” و ۷’-۰” بالاتر از کف باشد. فضای باقیمانده دیوار عقبی را می توان به رنگ مشکی و یا gypsum در آورد.

سیستم diffusion دیوار های پایینی باید بین  ۲’ – ۰” و ۷’-۰” بالاتر از کف قرار بگیرد و بهترین استفاده از آنها در جلوی سالن صورت می گیرد بخصوص در دیوار های کناری زاویه دار پایینی که معمولا در کنار فضای صحنه قرار دارند. دیوار های پایینی در نیمه عقبی سالن را می توان به رنگ gypsum board  و یا concrete در آورد.

کف سالن

کف سالن که صندلیها بر روی آن قرار دارد باید سخت و محکم و منعکس کننده صدا باشد برای مثال VCT و یا بتن رنگ شده stained concrete. تنها راهروها و محل های گذر باید با فرش های کم تراکم فرش شوند.

هشدار

پوشش های Diffusive می توانند عمقی از ۱” تا ۱۲” داشته باشند. آنها باید از اول کار با شکل و ساختار دیوار هماهنگ شوند تا در آن پنهان شوند و با بیرون آمدن از دیوارها فضا را اشغال نکنند.

سیستم صوتی (آکوستیک) سالن های همایش

سکوت بیشتر، رضایت بیشتر

بهتر است با پیش پا افتاده ترین و ساده ترین مسائل بحث را شروع کنیم. مهندسین یک سالن همایش با شکوه و راحت را طراحی می کنند. پیمانکار کارهای صوتی یک سیستم به نظر عالی را نصب می کند. مردم در مراسم با شکوه افتتاحیه شرکت می کنند و با دیدن شکوه و جلال مرکز تحت تاثیر قرار می گیرند، اما آنها تنها برای مشاهده معماری خیره کننده، نورپردازی، سیستم های صوتی، موکت ها، شیشه کاری ها، پوشش های دیوار ها و نقاشی ها در این مکان جمع نشده اند. آنها آمده اند تا در یک سالن همایش حضور داشته باشند، جایی که می توانند صحبت ها و مطالب را بشنوند و یا بهتر بگوییم مکانی که بتوانند گوش دهند و از سخنرانی ها و یا خطابه و نطقی که جریان دارد مطالبی را یاد بگیرند. زیبایی خارجی یک سالن همایش به شکل ظاهر آن است، اما زیبایی و یا کارایی داخلی آن یقینا به نحوه بازتاب صدا در آن بستگی دارد. این شروعی است برای ماجراجویی ما در رابطه با آکوستیک سالن های همایش.

صدای زیاد، اما درصد پایین مطالب شنیده (درک) شده

یک موج صدا در بلند گویی که در بالای قسمت جلویی سالن آویزان شده است ایجاد می گردد. مردمی زیادی که برای شنیدن آن صدا جمع شده اند در صندلی هایی که با فاصله زیاد در پایین بلند گو قرار گرفته اند نشسته اند. هرچقدر تعداد حضار بیشتر باشد، آنها مجبور هستند با فاصله بیشتری از بلندگو بنشینند. اگر قرار باشد سالن گنجایش ۱۰۰۰ نفر را داشته باشد به فضایی برابر با ۷۴۳ متر مربع نیاز است. بعضی از حضار لزوما ممکن است در فاصله ۱۵ متری از بلندگو نشته باشند. امواج صدایی که از بلندگو ساطع می شوند به شکل یک ربع کره در حال رشد منتشر می شوند. زمانیکه این امواج به حضار می رسند شعاعی در حدود ۱۵ متر پیدا کرده اند. یعنی امواج به یک ربع کره با محیط ۷۲۹ متر مربع و یا حدود ۱۳/۱ میلیون اینچ مربع square inches تبدیل شده اند.

هر گوش انسان حدود یک اینچ مربع صدا را دریافت می کند و آن را مانند قیفی به پایین و داخل پرده گوش هدایت می کند. هر یک از حضار که در سالن حظور دارند حدود دو اینچ مربع از امواج صدا را دریافت می کنند که تنها حدود ۰۰۰۱۷/۰ درصد از مجموع صدای ساطع شده توسط بلندگوی مرکزی را تشکیل می دهد. این بخش بسیار کوچک از صدا “صدای مستقیم” نامیده می شود، چراکه مستقیما ازبلندگو به گوش شنونده می رسد. (تصویر شماره ۱)

تصویر شماره ۱

شنونده تنها یک دهم از یک درصد صدای ساطع شده از بلندگو را می شنود

اگر ۱۰۰۰ نفر در سالن حظور داشته باشند، گوش های آنها مجموعا تنها ۱۷/۰ درصد از امواج صوتی که مستقیما از بلندگو ساطع شده اند را دریافت می کند. مابقی صوت که ۸۳/۹۹ درصد آن را تشکیل می دهد “صدای غیر مستقیم” نامیده می شود. اما اتفاقی که برای این صدای غیر مستقیم می افتد همان چیزی است که آکوستیک سالن همایش را تعریف می کند. درصورتیکه صدای غیر مستقیم نادیده گرفته شود و یا به درستی مورد استفاده قرار نگیرد سالن همایش صدای خوبی نمی تواند به شنونده ها ارائه دهد و از این صدا استفاده درستی صورت بگیرد سالن همایش به ارائه صدای باکیفیت مشهور می شود.

اگر بخواهیم خلاصه بیان کنیم طراحی و یا بازسازی سالن همایش نیاز به کار تخصصی در سه بخش است. مهندسین ساختمانی را طراحی می کنند که جذاب و راحت باشد و برای افراد این امکان را فراهم آورد تا اتفاقاتی که در جریان است را به خوبی مشاهده نمایند. پیمانکاران صوتی سیستم صوتی را برای سالن فراهم می کنند که صدای مستقیم با بلندی مورد نیاز برای شنیده شدن صحبتها توسط شنوندگان را تامین می کند. اما تقریبا تمامی صدای تولید شده توسط سیستم های صوتی به هدف نهاییشان که گوش شنوندگان است نمی رسند.  جمع آوری و هدایت این امواج صوتی سرکش وظیفه مهندسین آکوستیک است. این امر که این امواج چگونه جمع آوری و پردازش می شوند تفاوت بین یک سالن همایش با کیفیت صدای خوب و یا بد را تایین می کند.

سر و صدا مانع شنیدن می شود

مهمترین هدف سالن همایش، درک کامل صحبت ها و اتفاقات در جریان است. این محل باید سکوت لازم را تامین نماید تا شنوندگان بتوانند صحبت ها را بشنوند و درک کنند. صحبت ها در یک سالن همایش باید بلندی لازم را داشته باشند و به صورت شفاف و روشن شنیده شوند. سر و صدا شفافیت صدا را از بین می برد. ما همگی تصاویری که در مه گرفته شده اند را دیده ایم. سر و صدا و هیاهوی معمول در سالن از صدای سیستم های تهویه هوا گرفته تا صدای پای افرادی که در راهروها در رفت و آمد می باشند می تواند هیاهوی پیوسته ای ایجاد کند و محیطی را ایجاد کند که سخنرانی که می توانست به بهترین شکل اجرا و شنیده شود تبدیل به یکسری اصوات نامفهوم گردد.

ما همچنین تصاویری را مشاهده کرده ایم که در یک روز صاف گرفته شده اند اما به دلیل تکان دوربین مات و کدر شده اند. اکو و انعکاس و بازتاب صوت هم به همین شکل عمل می کنند و صدا را نامفهوم می کنند و حتی تشخیص صدا را هم دچار مشکل می کنند. دو دسته صدا وجود دارند: هیاهوی پیوسته که “صدای ضمیمه” نامیده می شود، و صدای اکو و انعکاس اصواتی که از بلندگو ساطع می شود که صدای “آکوستیک” نامیده می شود. (تصویر شماره ۲).

تصویر شماره ۲

سر و صدا مانع شنیده شدن صحبت ها می شود.

 

توان شنیدن و درک بستگی به نسبت میزان سر و صدا به سیگنال ها دارد. تمایل بر به حداکثر رسانیدن دریافت سیگنال های مستقیم و به حداقل رساندن صداهای مزاحم است. به نظر می رسد اگر سر و صدا زیاد باشد می توان به سادگی صدای سیگنال مستقیم (بلندگو) را هم زیاد کرد و مشکل را از این طریق حل نمود، اما این کار نتیجه خوبی نخواهد داشت. صدای بلند ناراحت کننده است. صدای بلند همچنین قادر به بهبود نسبت میزان سر و صدا به سیگنال نیست، چرا که بلندی صدای آکوستیک بصورت مستقیم به بلندی صدای بلندگو وابسته است.

از دیگر عوامل مهم شرایط محیط است. مردم انتظار دارند تا یک بحث یا گفتمان را با صدای استاندارد گفتگو بشنوند (۶۰ dB-A)، صداهای آرام به همان شکل آرام (۴۰ dB-A) به گوششان برسد و وقتی صدا بالا می رود این امر را به همان شکل طبیعی (۷۰ dB-A) درک نمایند. زیاد کردن صدا اجرا را خراب می کند و باعث می شود تناسب با شرایط محیطی و حرکات سخنگو از بین برود و به بیان ساده تر اجرا حالت طبیعی خود را از دست می دهد.

برای قابل درک شدن صحبت ها حداقل ۲۰ dB فاصله بین آرام ترین بخش سیگنال های مطلوب و صداهای ضمیمه باید وجود داشته باشد، و باید توجه داشت که آرامترین بخش سخنرانی ها در رنج ۴۰ dB-A و یا پایین تر هستند. در یک سالن همایش خوب صداهای ضمیمه باید در حد ۲۰ dB-A نگاه داشته شوند. همچنین باید حداقل ۱۰ dB تفاوت بین سیگنال ها و صدای ضمیمه آکوستیک وجود داشته باشد.

صدای ضمیمه

صدای ضمیمه شامل تمامی صداهایی می شود که شخص در هنگامی که سخنران در حالت سکوت است می شنود. سه نوع صدای ضمیمه وجود دارد. به راحتی در یک فضای همایش بنشینید و توجه کنید که می توانید صداهای مربوط به بخش فنی و عملیاتی سالن، صداهای مزاحم بیرونی و صدایی که توسط حضار ایجاد می شود را بشنوید. برای به دست آوردن نسبت مطلوب بین صدای ضمیمه و صدای سیگنال ها باید صدای ضمیمه تا حد امکان کاهش داده شود.

صداهای مربوط به بخش فنی سالن شامل تمامی دستگاه هایی است که در حال کار هستند تا شرایط رفاهی حضار تامین گردد و اجرای برنامه ها میسر شود. در این بخش صداهایی از سیستم های تامین کننده انرژی برق، آب و تهویه هوا در ساختمان به گوش می رسند. صدای مربوط به ترانس های لامپ ها، صدای هیس هیس سیستم های صوتی، صدای فن های سقفی جریان هوا و فن هایویدئو پروژکتور ها، صدای دستگاه تهویه هوا و لوله های آب که شامل آب آشامیدنی و فاضلاب است همه باعث ایجاد این صدای ضمیمه می شوند. (تصویر شماره ۳). سایر صداهای مربوط به سیستم ها مربوط به صدای گاه گاه ماشین های ظرف شویی، ماشین های حمل زباله، یخچال ها، سیستم های گرمایشی، سرویس های بهداشتی، شیر آب، آب پاشی، و ابزار هایی مانند دستگاه کپی و دستگاه سرو نوشابه و آبسرد کن ها می شوند. سیستم  های تهویه هوا معمولا از بارزترین تولید کننده های سر و صدا هستند که با فرستادن هوا به داخل سالن و صدای فن به وضوح خود نمایی می کنند.

تصویر شماره ۳

صداها از طرق مختلف ایجاد می شوند

صداهای مزاحم بیرونی از طریق پنجره ها، در ها، اتاق ها و دیوارهای ساختمان وارد می شوند. صدای ترافیک از خیابان ها و یا صدای هواپیما های در حال گذر وارد سالن می شوند. صدای پارکینگ ساختمان، ماشین های در حال حرکت، استارت زدن ها، باز و بسته شدن درب و سر و صدای عابرین در حال رفت و آمد همگی باعث ایجاد صدای مزاحم در سالن همایش می شوند. باران و باد هم می تواند عامل ایجاد صدا باشد. وسایل و تجهیزاتی که در اطراف سالن مشغول کار هستند نیز از قبیل مبدل های حرارتی و آب پاش های خودکار صداهایی را ایجاد می کنند. حتی می توان به دستگاه های HVAC که در بالای سقف کار گذاشته شده اند اشاره نمود که صدایشان از طریق سقف و پنجره های بالایی به داخل نفوذ می کند و شاید حتی ستون های ساختمان را هم به لرزه در می آورند. صدای فعالیت های که در قسمت های دیگر ساختمان در حال انجام می باشند به راحتی با عبور مستقیم از دیوار ها به داخل سالن می آید و همچنین از طریق هوا به چرخش در می آیند و از راهرو ها پایین می آیند و از زیر در ها و یا از منفذ های سیستم های تهویه هوا از اتاقی به اتاق دیگر سفر می کنند.

صدای حضار هم باعث بالا رفتن سر و صدا در داخل سالن می شود. در این بخش می توان به صدای ورق زدن جزوه ها و کتاب ها، در آوردن و پوشیدن کت و لباس، صدای کفش، باز کردن شکلات، صحبت کردن بچه ها و تلاش والدین برای ساکت کردن آنها با صدای هیس، عطسه و سرفه حضار،  جیغ زدن، ناله کردن و در نهایت گریه کودکان اشاره نمود. حتی هنگامی که حضار نفس می کشند هم صدایی ایجاد می شود و همینطور وقتی آنها صداهای کوتاهی برای ابراز موافقت با سخنران و یا تحسین وی تولید می کنند و با یکدیگر پچ پچ می کنند. برای روشن شدن مطلب به فردی فکر کنید که سعی دارد کاملا ثابت بایستد و به آرامترین شکل ممکن نفس بکشد اما با این وجود تا فاصله ۱۰ پایی صدایی برابر با ۲۰ dB-A تولید می کند.

یکی از ویژگی های صداهای ضمیمه این است که وجود هر صدایی تولید کننده صداهای بیشتری می شود. سکوت یک کتابخانه شاهد خوبی بر این ادعا است. این محیط با سکوت کارش را آغاز می کند و در تمام طول روز ساکت می ماند. وقتی صدای ضمیمه در حد بالایی قرار می گیرد مردم احساس می کنند آنها هم می توانند صدایی را ایجاد کنند بدون اینکه کسی متوجه شان شود. اما اگر این امر را برای همه ۱۰۰۰ نفری که در این مکان حضور دارند در نظر بگیرید صدایی که حضار تولید می کنند بسیار قابل توجه می شود. این امر باعث بالا رفتن سر و صدای سالن می شود و یکبار دیگر باعث می شود مردم راحت تر صدایشان را حتی بالاتر ببرند.

این امر باعث می شود محیط سالن بسیار پر سر و صدا شود و در جریان اجرا یا سخنرانی ها اختلالاتی ایجاد شود و از میزان توجه به شکل قابل ملاحظه ای کاسته شود. در سالنی که صدای ضمیمه آن در حد پایین ۲۰ dB-A نگاه داشته شود، بعد از جمع شدن حضار هم ساکت می ماند.

صدای آکوستیک، اکو و انعکاس صدا

صدا از بلندگو ها ساطع می شود. بیشتر صدای تولیدی قابل شنیدن به صورت مستقیم نیست، اما از حضار می گذرد و شروع به انعکاس در سراسر سالن می کند. اگر انعکاس صدا قوی باشد و دقیقا بدانیم منبع صدا در کجا قرار دارد این صدا اکو نامیده می شود. در مقابل اگر انعکاس های زیادی از صدا در یک لحظه به گوشمان برسد به گونه ای که جهت مشخصی را برای آن نتوان تشخیص داد این صدا بازتاب reverberation نامیده می شود.

به طور معمول اکوی صدا هیچوقت خوب و مطلوب نیست. همچنین بازتاب بلند صدا هم دلنشین و مطلوب نیست. اما انعکاس ملایم صدا می تواند جالب باشد در صورتیکه در حد محدودی نگاه داشته شود.  بازتاب و اکوی صدا هر دو در درک زمانبندی مطالبی که در حال ارائه می باشند تاثیر منفی می گذارند. اکو های بلند و قوی برهم زننده زمانبندی صحبت ها و موسیقی می باشند، و می توان گفت که اکو صدا بیش از هر کس دیگری در سالن سخنران را اذیت می کند.

اکو صدا معمولا با برخورد امواج به دیوار انتهایی سالن ایجاد می گردند و از آنجاییکه شخصی که روی صحنه قرار دارد فاصله اش تا دیوار عقبی از همه بیشتر است اکو صدا با بیشترین تاخیر به او می رسد. این امر که شخص سخنران از اختلال اکو اذیت نشود اهمیت بسیاری در سالن های همایش دارد. جریان خواننده معروف پاواروتی را به خاطر دارید که از صحنه یک سالن بسیار بزرگ که جمعیت زیادی هم در آن جمع شده بودند پایین آمد و اجرا منصرف شد چراکه اکو صدا آنقدر زیاد بود که نمیتوانست بخواند – اما مطمئنا وقتی ما آکوستیک را درک کنیم می توانیم شرایط او را هم درک کنیم و عذر او را بپذیریم.

بازتاب بخش پایدار صدا است که در یک سالن بزرگ به آرامی از بین می رود، یک حضور بی نظم و مدت دار از صداهای مستقیم قبلی، یک بازتاب صوتی، یک یادآوری. صدای بلند بازتاب باعث برهم خوردن زمان بندی برنامه های پی در پی و متوالی می شود و همه چیز را با هم ادغام می کند. این امر بیشترین تخریبگری را در سخنرانی ها و موسیقی هایی که در اتاق های کوچک با سطح سخت اجرا می شوند دارد. این پدیده اگرچه می تواند یک تفریح شخصی جالب تلقی شود، مانند خواندن زیر دوش حمام، اما در این مورد خاص خواننده و شنونده یک فرد واحد است و نگرانی در مورد بهینه ساختن برقرای ارتباط وجود ندارد.

در مقابل بازتاب ملایم و دلنشین می تواند این حس را ایجاد نماید که یک تجربه فوق بشری در حال شکل گیری است. این امر سخنرانی ها را به صورت قابل توجهی جذاب تر می کند. این پدیده همچنین یک همراه خوب و لازم برای آلات موسیقی ارکستر، هم نوازی و سرایندگان کر و ارگ است. اما به طور معمول بازتاب اجرای گروه های مدرن موسیقی با آلات الکترونیک را خراب می کند.

سه موضوع در ارتباط با بازتاب باید مورد توجه قرار بگیرد. تاخیر زمان شروع فاصله بین شنیده شدن سیگنال مستقیم است تا اولین زمانیکه بازتاب صدا شنیده می شود. دومین موضوع این است که بازتاب تا چه حد بلند می شود. سومین موضوع این است که شنیده شدن بازتاب چقدر به طول می انجامد و عمر آن چقدر است؛ “زمان طنین” به تعداد ثانیه هایی گفته می شود که طول می کشد تا صدای کامل ۶۰ dB به طور کامل از بین برود. بازتاب در سالنی که برای سخنرانی، کنفرانس و گفتمان مورد استفاده قرار می گیرد باید دارای یک سوم ثانیه تاخیر شروع باشد، حداقل به میزان ۱۰ dB-A آرام تر از سیگنال مستقیم باشد و زمان از بین رفتن طنین تا ۲۵/۱ ثانیه باشد.

اگر بازتاب با سرعت بیشتری شروع شود با امواج صدای مستقیم ادغام می شود و در درک روشن و واضح سیگنال های مستقیم اخلال ایجاد می کند. بازتاب سریع زمان سکوت که از ارزش بسیار بالایی برخوردار است را پر می کند و ترتیب صدا ها را برهم می زند. صدای جدید ایجاد شده توسط طنین بازمانده از صدای قبلی نامفهوم می شود. شاید صحبت کردن بصورت آهسته تر راه حلی برای این مشکل باشد اما این آرام صحبت کردن اجباری در بهترین حالا باز هم یک راه حل و چاره موقت است نه راه حلی اساسی برای این مشکل. صدایی که بصورت آکوستیکی نامفهوم شده باشد به سختی قابل فهم است. زمان تاخیر شروع بازتاب مناسب باید حدود یک سوم ثانیه باشد.

صدای ضمیمه در بهترین شکل آن باید حداقل ۲۰dB پایین تر از صدای سخنران نگاه داشته شود. به طور معمول هر شخص در هر ثانیه سه صدای مجزا تولید می کند. در بعضی از زبان ها افراد آرامتر صحبت می کنند و در برخی زبان ها سریعتر. آکوستیک سالن های همایش باید با توجه به نوع سخنرانی ها و برنامه هایی که در آن اجرا می گردد طراحی شود.

بلندی بازتاب صدا از اهمیت ویژه ای برخوردار است، بازتاب حداقل ۱۰ dB-A پایین تر از سطح صدای مستقیم، یک سخنرانی واضح و مطلوب را بوجود می آورد. (تصویر شماره ۴). سطح طنین ۱۰ dB-A پایین تر از سیگنال مستقیم بسیار مطلوب است. بلندی طنین صدا با توجه به شرایط خاص هر سالن متفاوت است. یک سالن همایش با محیط دوستانه و کنج و گرم نیاز به فاصله زیاد بین سطح سیگنال مستقیم و طنین دارد برای مثال ۱۸ dB-A. اما یک سالن سرد و خشک و رسمی نیاز به فاصله کمتری بین این دو سطح دارد و لازم است این فاصله تا ۵ dB-A کاهش داده شود.

تصویر شماره ۴

نسبت مطلوب سیگنال به صدای طنین ۱۰ dB و نسبت مطلوب سیگنال به صدای ضمیمه ۲۰dB است

در آخر مدت زمانیکه صدای بازتاب قابل شنیدن باقی می ماند باید تنظیم گردد. معمولا در سالن های بزرگ که برای سخنرانی طراحی می شوند صدای طنین تا ۵/۱ ثانیه می تواند باقی بماند. سالن های کوچکتر و خودمانی تر باید این زمان را تا ۹/۰ ثانیه کاهش دهند. سالن های کوچکی که بیشتر برای گفتمان طراحی شده اند و در این زمان بسیار متداول شده اند تنها می توانند برای ۷/۰ ثانیه این صدا را حفظ نمایند.

این سه عامل تایین کننده صدای طنین معمولا برای سالن های همایشی که برای سخنرانی ها و اجرا ها و یا کنسرت و موسیقی مدرن مورد استفاده قرار می گیرند یکسان تعریف می شوند. برای موسیقی های سنتی معمولا بهتر این است که زمان تاخیر شروع بازتاب بیشتر باشد، صدای طنین صدا بالاتر باشد و زمان از بین رفتن طنین هم بیشتر باشد. برخی سالن ها به صورت چند منظوره برای اجرای تئاتر و اپرا و سمفونی طراحی می گردند. آنها باید از سیستم آکوستیک قابل تنظیم استفاده نمایند. پنل های بازتاب کننده و جذب کننده صدا حرکت داده می شوند، آشکار و یا پنهان می شوند تا این سه عامل مربوط به بازتاب صدا را بصورت هدفمندی تنظیم نمایند.

یک ضرب المثل قدیمی می گوید قبل از پریدن خوب نگاه کن

سالن های همایش برای اهداف خاصی طراحی می شوند، برای شنیدن. قبل از طراحی مهندس طراح باید بخوبی درک کند که قرار است از این سالن چه استفاده هایی صورت بگیرد. قبل از اینکه پیمانکار سیستم های صوتی دستگاه های مناسب را انتخاب و نصب نماید باید هدف نهایی ساخت سالن را بخوبی درک نماید. قبل از اینکه مهندس آکوستیک بتواند صدای سالن را تنظیم نماید باید به خوبی ماهیت و سبک اجراهایی که در آن سالن قرار است اجرا شود را درک نماید. صدا پردازی سالن همایش به معنای تصمیم گیری برای این امر است که با ۹۹ درصد از صدایی که توسط بلندگو تولید می شوند اما بصورت مستقیم شنیده نمی شوند چکار باید کرد. یکسالن همایش زیبا و با شکوه مردم را جذب می کند، اما سکوت لازم و کیفیت خوب صدا چیزی است که مردم را دوباره به آنجا می آورد.

نویسنده:  آرتور نوکسون

مترجم: نرگس علیپور حیدری

سالن های همایش چند منظوره

ویژگیهای آکوستیک یک سالن کنفرانس با توجه به نوع رخدادهایی که در آن صورت می پذیرد متفاوت می باشد. سخنرانی ها در جریان یک کنفرانس، جلسه و یا یک نمایش تئاتر باید بلند و قابل فهم و در عین حال گرم و صمیمانه باشند. موسیقی ها باید کامل و پرطنین و واضح و فراگیر باشند. لازم است صدا در تمام نقاط سالن بصورت یکسان شنیده شود و تعادل صوتی برقرار گردد و از مشکلاتی همچون ارتعاش و یا اکو صدا جلوگیری شود. رخداد هایی که از صدای بسیار بلند در آنها استفاده می شود مانند کنسرت های گروهی باید به درستی کنترل گردند بخصوص در ردیف های پایینی.

سقف یک سالن همایش باید در مرحله اول انعکاس دهنده و پخش کننده صدا باشد (بجای اینکه جذب کننده صوت باشد) تا انرژی اولیه را در سالن منعکس کند و صدا را بلند و قابل فهم نماید. سقف باید ۳۰ تا ۵۰ درصد به فضای بالای آن باز باشد تا نیروی مازاد صوت را خارج نماید و باعث انعکاس صدا گردد. لازم است سطح سقف قابلیت پخش کنندگی صدا را داشته باشد تا فضاهای باز باعث انقطاع پخش صدا و مشکل در یکسانی صدا بوجود نیاید. قسمتهای پایینی و دیوارهای پشتی نزدیک به شنوندگان هم باید قابلیت انعکاس دهندگی و پخش کنندگی داشته باشند و صدا را جذب نکنند تا بلندی صدا و قابل فهم بودن آن تضمین شود و از اکو صدا از دیوار پشتی جلوگیری شود.

انعکاس و بلندی صدا توسط قرار دادن لایه هایی برای جذب و پخش صدا به ترتیب در قسمت داخلی سقف و دیوارهای بالایی کنترل می شوند (جذبفرکانس متوسط و پخش فرکانس بالا). میزان جذب و پخش بستگی به بزرگی فضای سالن دارد. سالن های بزرگتر (بیشتر از ۱۰ متر مکعب به ازای هر صندلی) نیاز دارند تا حدود ۵۰ درصد دیوار قسمت بالا خاصیت پخش کنندگی داشته باشند درحالیکه سالن های کوچکتر (۷ تا ۱۰ متر مکعب به ازای هر صندلی) باید حدود ۲۵ درصد قسمت بالایی این خاصیت را داشته باشد. معمولا سالن های کوچکتر از ۷ متر مکعب ازای هر صندلی به اندازه کافی برای پخش موسیقی پرانکاس نیستند و تنها میتوان از آنها به عنوان سالن های سخنرانی خوب استفاده نمود. در این سالن ها میزان بسیار کمی خاصیت جذب کنندگی مورد نیاز است. مشکلاتی همچون اکو شدن صدا و صدای منقطع بوسیله خاصیت پخش کنندگی diffusion  و diffsorption جلوگیری می شود.

اندازه و شکل

اندازه یک سالن همایش چند منظوره باید بین ۷٫۸تا ۹٫۲ متر مکعببه ازای هر صندلی باشد. سالن های با حداقل این اندازه برای استفاده در سخنرانی ها و پخش فیلم ها استفاده می شود و برای کنسرت ها مناسب نیستند. سالن  هایی که مشخصا برای پخش موسیقی استفاده می شوند و تنها گهگاهی فیلم در آنها نمایش داده می شود و یا برای کنفرانس ها مورد استفاده قرار می گیرند می توانند اندازه ای برابر ۱۰ متر مکعب به ازای هر صندلی داشته باشند. سالن های چند منظوره بیشتر بصورت مستطیلی شکل هستند و عمق آنها (۱/۴) بیشتر از عرضشان (۱/۰) است. عرض سالن عموما نباید از ’۸۵ بیشتر باشد.

سقف Roof deck

 اگر سایز سالن مطابق استاندارد های بزرگی به ازای هر صندلی که در بالا توضیح داده شد باشد یک سقف فلزی استاندارد معمولا قابل قبول است. اما اگر اندازه سالن بسیار بزرگ باشد (بیشتر از ۵۰ cubic feet  به ازای هر صندلی) به یک سقف فلزی پرفراژ شده آکوستیک با جاساز های فایبرگلاس نیاز است.

ابر ها

ابر های آکوستیک که منعکس کننده و ساطع کننده می باشند (رنگ آبی) باید در زیر سقف roof deck آویزان شوند و با راهروها و زوایای دید از اتاق کنترل (رنگ قرمز) و بلند گوها (رنگ سبز) هماهنگ شوند.

ابرهای پیش صحنه – ابرهایی که دقیقا در قسمت جلوی صحنه قرار دارند باید زاویه ای بین ۱۰ تا ۱۵ درجه داشته باشند و باید از ۳ تا ۵ درجه ۳’-۵’ بالاتر از صحنه قرار داشته باشد تا فضای لازم برای قرار گرفتن سیستم های بلند گو بوجود آید.

ابرهای میانی – ابرهایی که در قسمت میانی سالن قرار دارند باید به صورت افقی قرار بگیرند تا صدا را به قسمت عقبی سالن منعکس کنند.

ابرهای عقبی – ابرهای عقبی سالن باید زاویه معکوس داشته باشند تا صدا را به انتهایی ترین صندلی ها منعکس کنند و از اکو شدن صدا از دیوار بالایی قسمت عقب سالن جلوگیری نمایند.

شکل ابرها – انواع مختلفی از ابرها وجود دارد، از یک شکل منحنی ساده گرفته (شکل موجی تک شعایی monoradial)، تا منحنی های ساده در هر دو جهت (شکل موجی دو شعایی biradial).

دیوارهای بالایی

دیوارهای کناری و عقبی در فاصله ۸’-۰” از کف معمولا فضایی هستند که به diffsorption برای کنترل انعکاس کلی نیاز دارند. پوشش ایده آل برای این بخش از کار پنل های BAD آر پی جی است (RPG’s BAD Panels).   این پنل ها قابلیت جذب بسیار خوبی در فرکانس های متوسط دارند درحالیکه فرکانس های بالا یی را که برای قابل فهم شدن و تعادل کالی صوت در سخنرانی ها لازم است حفظ و پخش می کنند. از پنل های BAD با ضخامت ۲’’ بر روی دیوار هایgypsum boar و پنل های BAD با ضخامت ۴’’ بر روی دیوارهای بتنی سیمانی concrete walls استفاده شود. معمولا در حدود ۵۰ درصد از دیوار عقبی قسمت بالا (بالاتر از ۸’-۰” و پایین ابرهای سقفی انتهایی ترین قسمت) می بایست diffsorption داشته باشد. معمولا درحدود ۳۰ درصد از دیوار های قسمت بالایی باید از diffsorption استفاده نمایند.

دیوارهای پایینی

دیوارهای قسمت پایینی و دیوارهای عقبی (پایینتر از ۸’ – ۰”) باید سخت و محکم باشند و خاصیت منعکس کنندگی و پخش کنندگی داشته باشند. این کار می تواند با استفاده از PRG Diffusor Blox بدون درز و رنگ شده (nonslotted & painted) به صورت مقرون به صرفه ای انجام گردد و همچنین می توان از پوشش های چوبی باکیفیت تر مانند Flutter Free  یا QRDs و یا Diffractals استفاده نمود. اگرچه پوشش های چوبی باکیفیت گرانتر هستند اما آنها در مقادیر کمتری استفاده می شوند و تنها در قسمتهای بسیار حساس از آنها استفاده می شود.

سیستم پخش صدا diffusion دیوار عقبی باید بین ۳’ – ۰” و ۷’-۰” بالاتر از کف باشد. فضای باقیمانده دیوار عقبی را می توان به رنگ مشکی و یا gypsumدر آورد.

سیستم diffusion دیوار های پایینی باید بین  ۲’ – ۰” و ۷’-۰” بالاتر از کف قرار بگیرد و بهترین استفاده از آنها در جلوی سالن صورت می گیرد بخصوص در دیوار های کناری زاویه دار پایینی که معمولا در کنار فضای صحنه قرار دارند. دیوار های پایینی در نیمه عقبی سالن را می توان به رنگ gypsum board  و یاconcrete در آورد.

کف سالن

کف سالن که صندلیها بر روی آن قرار دارد باید سخت و محکم و منعکس کننده صدا باشد برای مثال VCT و یا بتن رنگ شده stained concrete. تنها راهروها و محل های گذر باید با فرش های کم تراکم فرش شوند.

هشدار

پوشش های Diffusive می توانند عمقی از ۱” تا ۱۲” داشته باشند. آنها باید از اول کار با شکل و ساختار دیوار هماهنگ شوند تا در آن پنهان شوند و با بیرون آمدن از دیوارها فضا را اشغال نکنند.


سیستم های صوتی و تصویری اتاق های کنفرانس

صوت

بازتاب صوت و اکو ممکن است سیگنال های صوتی را تخریب کنند. به همین دلیل است که در استودیوهای حرفه ای ضبط صدا از مواد جاذب صدا استفاده می شود. موادی مانند موکت و پرده و نورگیرهایی که پوشش پارچه ای دارند بهترین انتخاب برای اتاق های کنفرانس هستند.  به علاوه سقف هایی با کاشی کاری های ضد صوت و پاد آوا بازتاب صوت و تاثیرات اکو صدا را کاهش می دهند.

میکروفون هایی که به صورت تخصصی برای اتاق های کنفرانس استفاده می شوند بسیار حساس می باشند. میکروفون های اتاق های کنفرانس که به صورت مرکزی تعبیه می شوند این امکان را برای بیشتر میکروفون ها بوجود می آورند تا صدا را از فاصله ۲٫۵ متری دستگاه دریافت کنند.

از حرکت دادن میکروفون در زمان کنفرانس اجتناب کنید چرا که این کار باعث می شود اکو گیر ها کارایی خودشان را از دست بدهند و ایجاد بازتاب و صداهای ناهنجاری بشود و به این ترتیب در جریان جلسه اختلال پیش می آید. با وجود اینکه بیشتر میکروفون های ویدئو کنفرانس ها معمولا در وسط میز کنفرانس تعبیه می شوند، در بعضی از سالن های بزرگ لازم است تا از چند ورودی استفاده شود که شامل میکروفون هایی است که در سقف و دیوارها تعبیه می شوند. میکروفون هایی که در نزدیکی اسپیکر ها تعبیه می شوند صدای بازتاب ایجاد می کنند و احساس بدی را برای شنونده ها بوجود می آورند.

تصویر

از دو نوع سیستم نمایش می توان برای سالن های کنفرانس استفاده کرد، پروژکتورها و صفحه های نمایش مسطح. پروژکتورها تصاویر بزرگتری را نمایش می دهند و نسبت به صفحه نمایش های مسطح هزینه کمتری هم دارند. اگرچه مسائل زیادی وجود دارند که باید مد نظر قرار بگیرند. نور پنجره ها و همچنین نورپردازی های داخلی ممکن است کیفیت تصویری که از طریق پروژکتور پخش می شود را کاهش دهد. در سالن هایی که نور زیادی وجود دارد تنها چاره این است که از پروژکتورهایی استفاده شود که لومن بسیار بالایی دارند. لومن نسبت تابندگی لامپ به نور محیط در اتاق است. پروژکتورهایی با لومن بالا بسیار گران می باشند و ممکن است برای شرکت ها صرفه اقتصادی نداشته باشند. به علاوه بعضی از این پروژکتورهای قوی فن هایی با سر و صدای زیاد دارند که میزان صداهای محیطی را افزایش می دهد و شرایط را برای حضار سخت می کند.

صفحه های نمایش جایگزینی برای پروژکتورها هستند. برای این منظور می شود از صفحه نمایش های LCD و یا پلاسما استفاده کرد. هر دوی این صفحه نمایش ها در شرایط نوری مختلف کارایی لازم را  دارند و تاثیر نور بر کیفیت تصویر بسیار کم و ناچیز است. این صفحه نمایش ها معمولا در هر اتاقی که نورپردازی یکسانی داشته باشد به خوبی کار می کنند و تصویر را با وضوحی که از طریق پروژکتورها نمی توان به آن دست پیدا کرد نمایش می دهند.

از هر وسیله ای که برای نمایش تصاویر استفاده می کنید باید توجه داشته باشید که حداقل اندازه تصویر باید ۵۲ اینچ باشد، هرچند صفحه نمایش های بزرگتر از ۶۰ تا ۷۲ اینچ مطلوب تر می باشند، بخصوص برای فضاهای بزرگتر. بیشتر ویدئوکنفرانس ها امروزه با رزولوشن استاندارد پخش می شوند اما صفحه نمایش های HD (وضوح تصویر بالا) در حال رایج شدن می باشند. اگر از همان ابتدا از صفحه نمایش های با کیفیت بالاتر استفاده شود باعث می شود شما بدون اینکه در آینده نیازی به ارتقاء سیستم داشته باشید بتوانید خودتان را با پیشرفت های فنی هماهنگ سازید.

مانیتورهای دوتایی

مانیتورهای دوتایی امروزه در سالن ها و اتاقهای کنفرانس بسیار متداول شده اند. مانیتورهای دو تایی و یا چند تایی کارایی های بسیاری دارند و با نرم افزار نفسیس و تجهیزات با کیفیت بالای ویدئو کنفرانس همخوانی بسیار خوبی دارد چرا که این امکان را فراهم می آورد تا برنامه کاری و مطالبی که ارائه می شود و یک یا چند ویدئو در مانیتورهای مجزا به نمایش گذاشته شوند. به علاوه با استفاده از مانیتورهای چندتایی  جلسات می توانند شکل جلسات حضوری را بگیرند  و یا با نشان دادن تصویر سخنران اصلی تاکید جلسه را مشخص نمایند.

مترجم: نرگس علیپور حیدری

مشاور فنی: حمیدرضا اخوان ملایری

بالابردن لذت موسیقی با ارتقاء سیستم های صوتی

در دهه های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ پیشرفت بی سابقه ای در سیستم های کامپیوتری و تکنولوژی پردازشگرهای دیجیتال سیگنال صورت گرفت.  اکنون با ظهور کامپیوترهای شخصی و دیسک فشرده تجهیزات الکترونیکی وجود دارند که می توانند کیفیت فضاهای آکوستیک را به شکل قابل ملاحظه ای بهبود بخشند و فضاهای کاملا واقعی را برای تجربه ای بی نظیر ایجاد نمایند.

در زمان قدیم مهندسین آکوستیک با تنظیم ویژگیهای سطوح مرزی فضاها، آکوستیک فضا را کنترل می‌کردند و تا جاییکه معماران و طراحان داخلی به آنها اجازه می دادند اندازه ها، زاویه ها ، ویژگیهای جذب و انعکاس دیوارها و دیگر سطوح فضا را تنظیم می‌کردند.

در مقیاس های کوچکتر سیستم دیجیتال پردازش سیگنال ها برای ایجاد ویژگی های سالن کنسرت در دستگاه هایی چون استریوهای خانگی و سیستم های تئاتری و همچنین سیستم های مورد استفاده در اتومبیل مورد استفاده قرار گرفته بود. در حال حاضر سیستمهای الکترونیکی بزرگ در مکانهایی چون  سالنهای نمایش، تماشاخانه ها و سالنهای کنسرت نصب می گردند تا هم به ترمیم ویژگی های آکوستیک سالن های در حال استفاده کمک کنند و در عین حال در سالن های جدید چند منظوره امکان ایجاد ویژگی های آکوستیک گوناگونی را بسته به برنامه ای که در سالن به اجرا گذاشته می شود ایجاد نماید.

مهندسی الکترونیک نیاز به یک طراحی خوب و مناسب آکوستیک را مرتفع نمی کند بلکه استفاده از آن انعطاف پذیری بیشتری را به کاربران ارائه می دهد و می تواند برخی از مشکلات مربوط به محدودیت های فیزیکی محیط که مهندسین سنتی آکوستیک با آن روبرو بودند را برطرف نماید.

کیفیت سسیستم صوتی سالنهای اجرا به نوع اجرا بستگی دارد. برای مثال، برای سخنرانی، نمایشهای بزرگ، اپرا و ارکست سیستمهای صوتی متفاوتی استفاده می‌شود.

در کنسرت ارکست سمفونیک به زمان پژواک طولانی تری نیاز است تا صداهای هر بخش از ارکست را با پژواک قوی کناری، بجای پژواک جلو سالن، ترکیب نماید و در تمام سالن به شکل هماهنگی پخش گردد. بدلیل اینکه آهنگسازان قدیمی محدودیت هایی در فضاهای اجرا داشتند آهنگ ها را به گونه ای می ساختند تا در آن سالن ها به بهترین شکل ممکن به نظر برسند. بنابراین بهترین اجرا برای موسیقی دوره ی باروک در سالنهای کوچک ،برای موسیقی کلاسیک در سالنهای بزرگتر و برای موسیقی رمانتیک امروزی در سالنهای خیلی بزرگ صورت می گیرند.

با این حال، این موضوع را نیز باید در نظر داشته باشیم که پژواک سالن کنسرت تولید صدا را در اجرای اپرا خراب می‌کند. اپرا  نیز مانند سخنرانی نیازمند پژواک قوی در بخش جلوی سالن است تا به خوبی شنیده شود، و همچنین صدای ارکستر در جایگاه نوازندگان ، بدون غلبه بر صدای خوانندگان بطور موزونی ترکیب شود. زمان پژواک مورد نیاز برای اپرا ، حد وسط زمان پژواک ارکست ( پژواک بلند) و سخنرانی (پژواک کوتاه) است.

مهندسی الکترونیک ایجاد ویژگی های آکوستیک خاص برای تغییر رفتاری آکوستیک فضای اجرا است. هدف مهندسی الکترونیک ارتقاء ویژگی های آکوستیک سالن های موجود، و در کل ایجاد یک فضای آکوستیک متغیر و واقعی است. این سیستم ها با قراردادن الکترونیکی سطوح انعکاس واقعی در موقعیت های مناسب و ازبین بردن الکترونیکی جذب زیادی صدا عمل می کنند.

کار این سیستمها قرار دادن سطوح انعکاسی در محلهای مناسب و حذف صدای اضافی جذب شده در محیط است.

مهندسی الکترونیک هیچ شباهتی به سیستم های معمول ندارد جز اینکه این فرایند نیز از طریق استفاده از تجهیزات صوتی مانند میکروفون و پردازش سیگنال ها و آمپلی فایر و بلند گو صورت می گیرد. برخلاف سیستمهای صوتی مرسوم، در سیستمهای صوتی مهندسی الکترونیک از تعداد کمی میکروفون و تعداد زیادی بلندگو استفاده می‌شود که بر روی دیوارها و سقف نصب میشوند.

این سیستمها به دلیل داشتن برخی ویژگیها، از سیستمهای عمومی و مرسوم متمایز می‌شوند. مهندسی الکترونیک بیشتر از آنکه برای اجرا کنندگان موثر واقع شود، عموماً موجب بهبود فضای آکوستیکی می‌شود، و اگر مهندسان آکوستیک در بکارگیری آن آزادی عمل داشته باشند، می‌توانند به بهبود آکوستیک محیط کمک قابل توجهی نمایند. موزون سازی موسیقی و صداها بر عهده ی مهندس آکوستیک نیست، بلکه وظیفه رهبر اکستر می‌باشد.

پیشرفت مهندسی الکترونیک در سال ۱۹۳۰ با آزمایشات انجام شده توسط RCA در آکادمی موسیقی فیلادلفیا آغاز شد، بدین ترتیب که در مسیر پله های سالن همایش بلندگوهایی نصب شد تا پژواک صدای سالن افزایش یابد. در سال ۱۹۵۵ اولین سیستم امبیوفونیک فیلیپس در خانه ی اپرای La Scala واقع در میلان ایتالیا نصب شد.

سپس سیستم AR ( تشدید صدا) در سالن جشنهای سلطنتی لندن نصب شد و پس از آن، سیستمهای MCR (پژواک چند کاناله) ، ERES(سیستم انعکاس اولیه صدا) ، RODS ( پژوک در زمان نیاز) و ACS (سیستم کنترل صوت) مورد استفاده قرار گرفتند.

بسیاری از شرکتها در حال حاضر با استفاده از تکنیکهای مدرن DSP ، از جمله سیستم اروپایی SIAP (سیستمی برای بهبود آکوستیک) ، سیستم LARES امریکایی ( سیستم تقویت صدا) و سیستم AFC ژاپنی (کنترل صدا)، سیستمهای مهندسی الکترونیک را به بازار عرضه می‌کنند.

هنگامی که اپرای Der Ring des Nibelungen قرار بود در سالن تئاتر Adelaide Festival به اجرا گذاشته شود، این مسئله وجود داشت که علی رغم وضعیت بد آکوستیک سالن، تماشاچیان باید برای بلیط هزینه گزافی بپردازند. بنابراین تعمیر سیستم صوتی سالن در دستور کار قرار گرفت.

سیستم صوتی تالار کنفرانس Festival Teatre به گونه ای تهیه شده که برای سخنرانی، کنسرت و نمایش موزیکال نیز مناسب است. اندازه ی این تالار کنفرانس به گونه ای بود که زمان پژواک در فرکانسهای پایین بلند بود، در فرکانسهای متوسط کوتاه و در فرکانسهای بلند خیلی کوتاه بود. پژواک صداها با فرکانس پایین گاهی اوقات مشکلاتی را برای مهندسین آکوستیک ایجاد  می کرد.

هنگامی که این سالن در سال ۱۹۷۳ افتتاح شد ، یک طرح ابتکاری برای سیستم آکوستیک دیوارهای پشتی و سقف آن در نظر گرفته شد. طراحی سقف به گونه ای بود که پژواکهای سالن را افزایش می‌داد، و موجب انعکاس صدا از سقف به قسمت پایین سالن می‌شد.

این سالن تئاتر به دلیل زمان پژواک فرکانس بلند، متوسط و بسیار کوتاه سیستم صوتی اش، برای ارکست سمفونیک و اپرا مناسب نبود.

دیوارهای این سالن با چوب دکوراتیو پوشانده شده اند که این چوبها سخت هستند و اندازه های متفاوتی دارند ،ولی معمولا به صورت مربعهای ۲۰۰ میلیمتری با قطر ۵۰ میلیمتر هستند. سازنده ی این سالن، بدون اجازه ی مشاور آکوستیک بین هر مربع از چوبها فاصله ای قرار داده بود. وجود این فواصل از کنده شدن این مربعهای چوبی در نتیجه ی جذب رطوبت جلوگیری می‌کند. اشکال اصلی این سالن، وجود این فواصل بود( که عمق این فواصل بین ۴۰ تا ۶۵ میلیمتر است) ، زیرا باعث جذب فرکانسهای صدا می‌شوند.

اهداف اصلاحی سیستم آکوستیک:

  • بهبود عملکرد سالن به عنوان یک خانه اپرا
  • بهبود عملکرد سالن به عنوان سالن کنسرت، بدون از دست دادن عملکردش به عنوان خانه اپرا
  • بهبود برگشت طبیعی صدای اجرا کنندگان
  • بهبود مشکلاتی که در فرکانس پایین صدا وجود دارند و بر تقویت صدا تاثیر می گذارند.

راهکار های پیشنهادی برای بهبود آکوستیک سالن  :

  • بهبود انعکاس صدا از طریق تغییر شکل دیوارهای جانبی و بعضی عناصر سقف برای صندلیهایی که در زیر بالکنهای بالا نیستند
  • افزایش صدا از طریق بستن بخشهای افقی سقف
  • افزایش تلفیق صدای سالن و سقف از طریق حذف بخشهای خاصی ازقسمتهای غیرافقی سقف
  • افزایش زمان پژواک در فرکانسهای متوسط و بالا از طریق حذف قطعات چوبی دیوارهای جانبی
  • افزایش انعکاس صدا از طریق تغییر شکل دیوارهای جانبی،نصب بلندگو بر روی دیوارهای جانبی و طراحی بازتابنده های سقف و صحن سالن

مشکلات خاص دیگری ازجمله تهیه عوامل پخش کننده بر روی دیوارهای انتهایی سالن، نصب پخش کننده ها بر روی سن، و نصب جذب کننده های اضافی در برخی نقاط برج سن و بالای سقف سالن نیز وجود داشتند. اعمال تغییرات پیشنهادی در سالن مستلزم صرف زمان و هزینه ی زیادی بودند و موجب بسته ماندن طولانی مدت سالن می شدند. هزینه اولیه ۵ تا ۱۰ میلیون دلار تخمین زده شده بود که شامل خسارتهای ناشی از بسته شدن سالن نیز می شد.

با اعمال تمام این تغییرات فضای آکوستیک زیر بالکن همچنان برای اجرا های اپرا و ارکستر قابل قبول نمی شد و هنوز تجهیزات الکترونیک جدیدی برای کمک به ارتقاء آکوستیک صدا بخصوص در زیر بالکن مورد نیاز بودند. در عین حال نکته مهم این بود که سالن برای موسیقی های آمپلی فاید شده و کنسرت های ارکستر مناسب باشد. هیچ راهکار مهندسی آکوستیکی امکان ایجاد و رفع این نیاز های گوناگون را ارائه نمی داد.

گزارشاتی که در مقالات تخصصی آمده به پیشرفتهای اخیر در تکنولوژی الکترو- آکوستیکی  و کاربرد فراوان آن در امریکا و اروپا برای بهبود سیستم آکوستیکی ضعیف در سالنهای کنفرانس موجود یا ایجاد سیستم آکوستیکی مناسب در سالنهای کنفرانس جدید اشاره می‌کند.

استفاده از یک سیستم الکترو-آکوستیک پیشرفته در سالن نه تنها موجب بهبود صدا در زیر بالکنها می‌شد، بلکه این قابلیت را داشت تا فضای صوتی مناسبی را ایجاد نماید که تمامی ویژگی های آکوستیکی که از اعمال تغییرات آکوستیک ذکر شده انتظار می رفت را برای سالن به ارمغان آورد.

بررسی های دیگری صورت گرفتند تا مسائل زیرمشخص گردند:

  • اگر سیستم های موجود عملکرد روشن و واضحی داشتند
  • در این صورت کدامیک از سیستم های موجود (SIAP or  LARES) بیشتر مورد نظر بودند
  • همچنین باید مشخص می شد که آیا کاربران اصلی تئاتر می توانستند با این سیستم ها کنار بیایند چرا که اگر مخالفت شدیدی با استفاده از این سیستم ها در بین آنها وجود داشت دیگر نیازی به سرمایه گذاری در این بخش نبود

بعد از ارائه نتایج تحقیق حمایت های خوبی از این برنامه هم از جانب State Opera و هم از جانب ارکستر سمفونی آدلاید صورت گرفت.

فواید اجرای سیستم الکترو- آکوستیکی :

  • عدم نیاز به تغییرات ساختاری سالن برای بهبود سیستم صوتی در عقب سالن و کاهش چشمگیر نیاز به پخش کننده ها
  • بهبود معایب سیستم آکوستیکی در زیر بالکنها که با مهندسی آکوستیک قابل انجام نبودند
  • ایجاد سیستم انعکاس صدا و عدم نیاز به تغییرات ساختاری سن و نصب سیستمهای پخش صدا بر روی دیوارهای جانبی و سقف سالن

استفان فیلیپس (مدیر کل State Opera) ، دکتر پیتر سوئیفت (مهندس آکوستیک) و من (که در آن زمان مدیر تدارکات Festival Centre بودم) یک تیم تحقیقاتی تشکیل دادیم. روش تحقیق شامل بازدید از محیط و گوش دادن به اجرای زنده خوانندگان و نوازندگان و مذاکره با متخصصان صنعت موسیقی بود.

مکانهای مورد بازدید به شرح زیر بود :

  • آکادمی موسیقی بروکلین-نیویورک (LARES)
  • سالن تئاتر Vivian Beaumont در Lincoln Centre-نیویورک (SIAP)
  • سالن Hummingbird ( که سابقاً  O’Keith نام داشت)-تورنتو (LARES)
  • سالن تئاتر Olivier در تئاتر ملی سلطنتی-لندن (SIAP)
  • Muziektheater- آمستردام (LARES)
  • سالن تئاتر Chasse- بردا،هلند (SIAP)
  • سالن Deutsche Staatsoper- برلین (LARES)
  • سالن Koninklijke Nederlandse Schouwburg- بلژیک (SISP )

تیم تحقیقاتی سیستم LARES را انتخاب کردند زیرا کیفیت موسیقیایی بیشتری  داشت. آنها کمی تغییرات آکوستیکی نیز در سالن ایجاد کردند. موکت کف سالن با پارکت جایگزین شدند تا پژواک با فرکانس بالا را افزایش دهند، و موجب رضایت افرادی شود که گمان می‌کنند که موکت موجب نقص سیستم آکوستیک می‌شود.

ایجاد خاصیت جذب کنندگی در برج پروازی بالای سن و فضای سقف بالای سالن باعث کاهش بازتاب فرکانس پایین شد و حتی توانست بازتاب هماهنگ تری در بازه فرکانس داشته باشد. جزب کننده هایی نصب گردیدند تا مشکل اکو صدا کاهش پیدا کند.

شرکت LARES نصب ها را بصورت کامل انجام نمی دهند و حتی همه سیستم های مورد نیاز را نیز ارائه نمی دهند بلکه آنها اجزای اصلی از جمله پردازشگر آکوستیک DSP را تولید می کنند، طراحی هایی از جمله پیشنهاداتی برای محل نصب بلند گوها را ارائه می دهند. آنها در هر پروژه با مشاوران آکوستیک و طراحان سیستمهای صوتی مشورت می‌کنند.

عملکرد:

استفاده از این سیستم نظر مثبت کاربران و منتقدین و کارشناسان را به خود جلب نمود. بهبود کیفیت صدا در کل سالن به چشم می خورد اما بصورت بخصوص در زیر بالکن در قسمت عقب سالن خود نمایی می کرد. زمانی که از سیستم LARES استفاده می گردد مشخص نیست که این سیستم واقعا کاری می کند و یا اتفاق خاصی در جریان است. حتی وقتی نزدیک به بلند گو می ایستیم هیچ صدای آزاردهنده ای از آن به گوش نمی رسد.

این در حالی است که برای تماشاگران صدای خواننده های اپرا بلندتر و واضح تر به گوش می رسد. فضای ارکستر به این ترتیب بسیار گرمتر می شود و صداها بخوبی ترکیب می شوند. در زمان اجرای کنسرت نیز همپوشی صدا بخوبی اتفاق می افتد. تماشاگرانی که در قسمت های عقبی سالن و یا در قسمت بالکن نشسته اند می توانند چشمهای خود را ببندند و احساس کنند همه موانع برطرف شده اند و آنها در بهترین قسمت سالن مشغول شنیدن اجرا ها می باشند.

شنوندگان احساس میکنند در همان محیط آکوستیکی قرار دارند که نوازندگان در آن مشغول اجرا می باشند چرا که سیستم میکروفونها بصورتی است که نویز ایجاد نمیکند. اجرا کننده ها صدای تماشاگران را به وضوح می شنوند همانطور که طرفداران اجرای آنها را می شنوند. نوازندگان و خوانندگان به وضوح میتوانند صدای یکدیگر را بشنوند، و در نتیجه یک کنسرت گروهی بی نظیر را به اجرا بگذارند.

مردم این تغییرات را احساس می کنند اما آن را به ارتقاء سیستم الکترو آکوستیک نسبت نمی دهند. بیشتر مردم از جمله اساتید موسیقی تنها زمانی تاثیر فوق العاده این سیستم را درک می کنند که سیستم برای مدتی در طول اجرا خاموش گردد.

امروزه اکثر سیستمهای الکترونیکی به روز شده اند تا عملکرد آکوستیکی سالنهای موجود را بهبود ببخشند. در گذشته آهنگسازان محدودیت داشتند و مجبور بودند آهنگها را به گونه ای بسازند که مناسب با سالن اجرا باشد. امروزه آهنگهایی که آهنگسازان میسازند با سیستمهای آکوستیکی مختلف قابل اجرا است.

مهندسی الکترونیک کاربرد گسترده ای دارد :

  • استادیومهای ورزشی؛ از این طریق میتوان هیجان تماشاچیان را افزایش داد، و این امر در مسابقاتی که دراوایل فصل برگزار میشوند ضروری است زیرا جمعیت کمی در ورزشگاه حضور دارند
  • کلیساها؛ از این طریق میتوان حس جمعی و اشتراک را در افراد افزایش داد
  • استودیوها و مدارس موسیقی؛ صداها به گونه ای به گوش میرسند که این احساس در خوانندگان و نوازندگان ایجاد میشود که گویی در سالن کنسرت هستند

جان متسون در زمان نگارش این مقاله در شرکت Bassett Acoustics به عنوان طراح الکتروآکوستیک مشغول به کار بود. پیش از آن، متسون سالها در سالن Adelaide Festival Theatre با سمت مدیر تدارکات و مدیر فنی مشغول به کار بود. و در حال حاضر او در شرکت VAF Research  کار میکند.

آگوست/سپتامبر ۱۹۹۹

نویسنده: جان متسون

مترجم: منیژه پور تقی/ نرگس علیپور حیدری

نظر دهيد